همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

صفحه اصلی / اولین همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

بررسی اثرات هوش مصنوعی بر عدالت آموزشی و دسترسی برابر

نویسندگان :

زهره بانی برمی¹ معصومه مسعودی² گلستانه جعفریان کفشگرکلایی³

1- دانشگاه آزاد واحد بابل 2- دانشگاه آزاد اسلامی واحد بابل 3- دانشگاه آزاد اسلامی واحد بابل

کلمات کلیدی :

هوش مصنوعی،عدالت آموزشی،دسترسی برابر

چکیده :

در عصر تحول دیجیتال، هوش مصنوعی (AI) بهعنوان یکی از فناوریهای نوظهور، ظرفیتهایی بیسابقه برای بازطراحی نظامهای آموزشی فراهم کرده است. این پژوهش با هدف بررسی نقش هوش مصنوعی در تحقق عدالت آموزشی، به تحلیل نظری، کاربردی و انتقادی این فناوری در بستر آموزش پرداخته است. عدالت آموزشی مفهومی چندبُعدی است که شامل توزیع منصفانه منابع، به رسمیت شناختن تفاوتهای فرهنگی و زبانی، و مشارکت فعال در فرآیند یادگیری میشود. یافت ههای تحقیق نشان میدهند که AI با شخصیسازی مسیر یادگیری، تولید محتوای چندزبانه، تحلیل دادههای آموزشی، و افزایش دسترسی به آموزش در مناطق محروم، میتواند به کاهش نابرابریهای آموزشی کمک کند . این ظرفی تها با نظریههای عدالت توزیعی )راولز(، شناختی )فریزر(، و منطقه تقریبی رشد )ویگوتسکی( همراستا بوده و در چارچوب هدف چهارم توسعه پایدار (SDG4) قابل تحلیلاند. با این حال، بهرهگیری از هوش مصنوعی در آموزش با چالشهایی مانند سوگیری الگوریتمی، شکاف دیجیتال، نقض حریم خصوصی، و فقدان سیاستگذاری اخلا قمحور مواجه است. بنابراین، تحقق عدالت آموزشی با کمک AI مستلزم تدوین سیاستهای آموزشی مبتنی بر شواهد، توسعه زیرساختهای فناورانه، آموزش معلمان، و تولید محتوای بومی است. این مقاله با مرور منابع داخلی و بینالمللی، چارچوبی تحلیلی برای بهرهبرداری مسئولانه از هوش مصنوعی در راستای عدالت آموزشی ارائه میدهد