همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

صفحه اصلی / اولین همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

کاوش تجربه‌ی والدین از شکل‌گیری رفتارهای خودنظم‌دهی در کودکان دبستانی: یک مطالعه پدیدارشناختی

نویسندگان :

رضا خنار¹ آتنا فدائی‌ باشی²

1- دانشگاه آزاد بهشهر 2- دانشگاه آزاد واحد بندرگز

کلمات کلیدی :

تجربه زیسته،خودنظم‌دهی،کودکان دبستانی،والدگری

چکیده :

این پژوهش با هدف کاوش عمیق تجربیات زیسته والدین شهر قائم‌شهر از فرآیند شکل‌گیری رفتارهای خودنظم‌دهی در کودکان دبستانی با رویکرد پدیدارشناختی انجام شد. مطالعه حاضر یک پژوهش کیفی با طراحی پدیدارشناختی توصیفی-تفسیری بود. 15 والد (8 مادر و 7 پدر) دارای فرزند 7 تا 11 ساله از طریق نمونه‌گیری هدفمند و برف‌گوله‌ای انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق جمع‌آوری و با روش تحلیل پدیدارشناختی ون مانن تحلیل گردیدند. اعتبار و پایایی پژوهش از طریق معیارهای اعتبار، انتقال‌پذیری، پایایی و تأییدپذیری لینکولن و گوبا تأمین شد. سه تم اصلی استخراج شد: 1) خودنظم‌دهی به‌عنوان کشمکش عاطفی-رفتاری مداوم در خانه (با تم‌های فرعی احساس گناه و درماندگی، خستگی مزمن و دوگانگی ترس از لوس شدن یا سخت‌گیری بیش از حد)، 2) تأثیر سنگین زمینه فرهنگی-اجتماعی قائم‌شهر (فرهنگ اطاعت فوری، فشار اقتصادی و کمبود منابع آموزشی محلی)، و 3) راهبردهای بومی و خلاقانه والدین (بازی‌های سنتی، مناسبت‌های مذهبی، جدول‌های تصویری خانوادگی و الگوبرداری از اقوام). شکل‌گیری خودنظم‌دهی در کودکان دبستانی قائم‌شهری فرایندی عمیقاً عاطفی، خانوادگی و فرهنگی است که در غیاب حمایت‌های رسمی، از دل خلاقیت‌ها و کشمکش‌های روزمره والدین بیرون می‌آید. یافته‌ها بر لزوم طراحی مداخلات والدگری کاملاً بومی‌شده و توجه به بافت فرهنگی-اقتصادی شهرهای متوسط ایران تأکید دارند.