همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

صفحه اصلی / اولین همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

چارچوب ترکیبی سواد هوش مصنوعی و تفکر انتقادی برای بازتعریف نقش یادگیرنده در عصر یادگیری مولد.

نویسندگان :

مجید توکلی¹ بهنام برزگر² سیده کوثر حسینی³ فهیمه فلاح نژاد⁴ پارمیدا توکلی⁵ موسی نوری عزیزی⁶ میلاد اکبرنیا منصور⁷ مریم لاری⁸ محمد خداشناس⁹

1- دانشگاه آزاد واحد بابل 2- دانشگاه آزاد واحد بابل 3- دانشگاه آزاد واحد بابل 4- دانشگاه آزاد واحد بابل 5- دانشگاه آزاد واحد بابل 6- دانشگاه آزاد واحد بابل 7- دانشگاه آزاد واحد بابل 8- دانشگاه آزاد واحد بابل 9- دانشگاه آزاد واحد بابل

کلمات کلیدی :

سواد هوش مصنوعی،مهندسی پرامپت،تفکر انتقادی،یادگیری مولد،نقش یادگیرنده

چکیده :

ظهور مدل‌های زبانی مولد همچون چت جی پی تی، بارد و کلاد ساختار سنتی یادگیری را دگرگون ساخته و مرز میان «دانش‌آموزِ مصرف‌کننده» و «یادگیرنده‌ی خلاق» را بازتعریف کرده است. در این میان، ضرورت پرورش سواد هوش مصنوعی و تفکر انتقادی به‌عنوان دو مهارت مکمل برای زیست مؤثر در عصر یادگیری مولد بیش از پیش احساس می‌شود. پژوهش حاضر با هدف طراحی و تبیین یک چارچوب ترکیبی ارائه شده است که تعامل این دو مؤلفه را برای بازآفرینی نقش ادگیرنده در محیط‌های آموزشی هوشمند بررسی می‌کند. چارچوب پیشنهادی با بهره‌گیری از سه محور اصلی شامل درک سازوکار هوش مصنوعی و پیامدهای اخلاقی آن، توانایی تولید و ارزیابی پرامپت‌های مؤثر، و تقویت تفکر انتقادی در مواجهه با پاسخ‌های تولیدی ماشین طراحی شده است. برای اعتبارسنجی مدل، از روش تحلیل محتوای تطبیقی و مرور نظام‌مند مطالعات 2023 تا 2025 در حوزه‌ی آموزش مبتنی بر هوش مصنوعی استفاده شده است. نتایج اولیه نشان می‌دهد که ادغام ساختارمند سواد هوش مصنوعی با مهارت‌های تفکر انتقادی موجب افزایش خودتنظیمی، خلاقیت شناختی و قضاوت اخلاقی یادگیرندگان می‌شود. چارچوب پیشنهادی می‌تواند مبنایی برای توسعه‌ی برنامه‌های درسی، محیط‌های یادگیری تطبیقی و مدل‌های آموزشی نسل آینده قرار گیرد که در آن، انسان نه به‌عنوان کاربر منفعل، بلکه به‌عنوان هم‌آفرین در تعامل با سامانه‌های هوشمند ایفای نقش می‌کند.