همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

صفحه اصلی / اولین همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

فرایندهای ذهنی و رفتاری شکل‌دهنده اعتماد در جلسات مشاوره آنلاین نوجوانان: یک پژوهش کیفی مبتنی بر نظریه ارتباطات میان‌فردی دیجیتال

نویسندگان :

رضا خنار¹ آتنا فدائی باشی²

1- دانشگاه آزاد بهشهر 2- دانشگاه آزاد بندر گز

کلمات کلیدی :

اعتماد درمانی،مشاوره آنلاین،نوجوانان،نظریه مبنایی،بازسازی حضور،چندکاناله بودن تعاملی

چکیده :

هدف: پژوهش حاضر با هدف تبیین فرآیندهای ذهنی و رفتاری شکل‌دهنده اعتماد در جلسات مشاوره آنلاین نوجوانان ایرانی انجام شد. روش: این مطالعه کیفی با رویکرد نظریه مبنایی استراس و کوربین (نسخه 2014) اجرا شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته عمیق با 22 نوجوان 14 تا 18 ساله (با تجربه حداقل 8 جلسه مشاوره آنلاین مداوم) و 12 مشاور متخصص نوجوان جمع‌آوری شد. نمونه‌گیری هدفمند و سپس نظری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده‌ها با روش مقایسه مداوم و کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام گرفت. یافته‌ها: مقوله محوری «بازسازی حضور از طریق چندکاناله بودن تعاملی پویا» ظهور کرد. اعتماد در مشاوره آنلاین نوجوانان از هماهنگی لحظه‌به‌لحظه تصویر، صدا، پیام‌های متنی همدلانه، ایموجی، سکوت‌های امن دیجیتال و مدیریت فعال بحران‌های فنی شکل می‌گیرد. استراتژی‌های کلیدی شامل سیگنالینگ فوری اصالت در متن مکمل، تبدیل اختلال فنی به فرصت درمانی، دادن کنترل انتخابی بر تنظیمات بصری به نوجوان، و ایجاد سکوت‌های امن دیجیتال بود. نتیجه‌گیری: مشاوره آنلاین برای نوجوانان ایرانی نه‌تنها جایگزین ضعیف مشاوره حضوری نیست، بلکه در بستر فرهنگی با انگ بالا و نظارت شدید خانوادگی، به «فضای امن سوم» تبدیل می‌شود. نتایج این پژوهش لزوم بازنگری در آموزش بالینی مشاوران، طراحی پلتفرم‌های بومی و تدوین پروتکل‌های چندکاناله مدیریت اعتماد را نشان می‌دهد.