همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

صفحه اصلی / اولین همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

کیفیت بخشی آموزشی در نظام تعلیم و تربیت

نویسندگان :

محبوبه وطن دوست¹

1- اداره آموزش و پرورش

کلمات کلیدی :

آموزش و پرورش،کیفیت،کیفیت آموزشی

چکیده :

آموزش و پرورش از مهم ترین نهادهای اجتماعی می باشد. در واقع ، کیفیت فعالیت سایر نهادهای اجتماعی تا اندازه زیادی به چگونگی عملکرد نظام تعلیم و تربیت بستگی دارد. کیفیت در حال حاضر یکی از محورهای اصلی همه مباحث آموزشی است و ارتقای آن مهم ترین وظیفه وزارت آموزش و پرورش است. منظور از نظام تعلیم و تربیت در نوشتار حاضر همان آموزش و پرورش رسمی ای است که از دوره ابتدایی شروع و با اتمام دوره متوسطه به پایان می رسد و نهاد آموزش و پرورش کشور وظیفه اجرای آن را برعهده دارد. مفهوم کیفیت آموزشی شامل 4 بعد : کارکردها و فعالیت های مدرسه از قبیل : فرایند یاد دهی - یادگیری دانش آموزان ؛ معلمان و دست اندرکاران آموزشی ؛ دانش آموزان و مخاطبین ؛ امکانات و تجهیزات آموزشی می باشد . اصولاٌ مشکلات اساسی آموزش و پرورش را می توان در دو گروه کلی (۱- مشکلات بیرونی ۲- مشکلات درونی) طبقه بندی کرد. از جمله مشکلات بیرونی نظام آموزشی می توان به متکی بودن هزینه های تعلیم و تربیت به دولت و افزایش سطح توقعات مردم برای مطالبه آن ، پایین بودن حقوق و دستمزد معلمان ، کمبود منابع مالی برای ساخت ، تجهیز و اداره مدارس و پیچیدگی روش های جلب مشارکت مردم در امور تعلیم و تربیت اشاره کرد. در طبقه مشکلات درونی نظام آموزشی می توان به مواردی همچون روش های فعلی گزینش ، جذب ، تربیت و نگه داشتن نیروی انسانی شاغل در آموزش و پرورش ، ناکارآمدی نظام انتخاب مدیران به ویژه در سطح ادارات آموزش و پرورش (اعم از ستادی، استانی و منطقه ای) ، عدم پویایی در مدیریت آموزشگاه ها ، ناکارآمدی نظام کنترل ، نظارت و ارزشیابی ، کم اثربخش بودن برنامه های درسی موجود ، پایین بودن سواد علمی معلمان و عدم انگیزه و علاقه آنها برای تدریس فعال در کلاس های درس ، نبودن عشق به آموختن ، محبت و روابط انسانی و صمیمی بین کادر مدیریت مدارس ، معلمان و دانش آموزان اشاره کرد. در نوشتار حاضر راه کارهایی جهت حل مشکلات کنونی نظام آموزشی و ارتقای کیفیت آن ارائه شده است. در بخش راه کارهای درون سازمانی، 21 راه کار ارائه شده است که آموزش و پرورش می تواند با تکیه بر مدیریت کارآمد و موثر آنها را اجرایی کرده و موجب ارتقای کیفیت خدمات آموزشی و پرورشی گردد. و در بخش راه کارهای برون سازمانی 9 راه کار ارائه گردیده است که نظام آموزشی می تواند با تعامل سازنده و دوجانبه با سایر نهادهای اجتماعی از جمله وزارت خانه های بهداشت ، آموزش عالی و ورزش و جوانان آن ها را اجرایی نماید .