همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

صفحه اصلی / اولین همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

الگوی تربیتی مبتنی بر حلم برای کاهش پرخاشگری: تحلیل مضمون آیات قرآن و روایات با تأکید بر پیشگیری و مدیریت هیجانات

نویسندگان :

الهه خیراللهی¹ وحید رونق²

1- دانشگاه قرآن و عترت، اصفهان 2- دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف‌آباد، اصفهان

کلمات کلیدی :

حلم،قرآن،پرخاشگری،روایات،تربیت اسلامی،کظم غیظ،مدیریت خشم

چکیده :

خشم و پرخاشگری از مشکلات مهم روابط انسانی هستند که پیامدهای منفی فردی و اجتماعی دارند. در آموزه‌های اسلامی، «غضب» حالتی خطرناک و مخرب معرفی شده، در حالی که «حلم» به عنوان راهکاری اخلاقی برای کنترل خشم مورد تأکید قرار گرفته است. قرآن نیز حلم و فروخوردن خشم را از ویژگی‌های برجسته پرهیزکاران می‌داند. پژوهش حاضر با هدف تدوین الگویی جامع برای کاهش پرخاشگری بر اساس آموزه‌های اسلامی، به تحلیل مفهوم «حلم» (بردباری) به‌عنوان یک فضیلت اخلاقی کلیدی در قرآن کریم و روایات می‌پردازد. این مقاله با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و با استناد به منابع معتبر تفسیری و حدیثی، نشان می‌دهد که حلم فراتر از یک ویژگی منفعل، یک نظام فعال تربیتی است که شامل شرایط زمینه‌ای، مؤلفه‌های بنیادین، راهبردهای عملی و پیامدهای مثبت فردی و اجتماعی می‌شود. این الگو، حلم را نه فقط در مقام فروخوردن خشم، بلکه در جایگاه یک استراتژی حکیمانه برای مدیریت تعارض‌ها و جهت‌دهی صحیح به هیجانات معرفی می‌کند. یافته‌های این پژوهش، چارچوبی علمی و عملی برای طراحی برنامه‌های آموزشی و تربیتی جهت ارتقای سلامت روانی و اجتماعی و تقویت تاب‌آوری در برابر ناملایمات فراهم می‌آورد.