همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

صفحه اصلی / اولین همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

طراحی الگوی تحول‌آفرین شاداب‌سازی آموزش عالی بر پایه اصول و مبانی تعلیم و تربیت اسلامی

نویسندگان :

سمیه نصیرزاده¹

1- موسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی ،وزارت علوم تحقیقات و فناوری

کلمات کلیدی :

شاداب‌سازی،نشاط علمی،آموزش عالی،تعلیم و تربیت اسلامی

چکیده :

پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی تحول آفرین شاداب‌سازی نظام آموزش عالی بر پایه اصول و مبانی تعلیم و تربیت اسلامی انجام شد تا زمینه ارتقای انگیزه، امید، نشاط علمی و اخلاق حرفه‌ای در دانشگاه‌ها فراهم شود. روش مطالعه آمیخته اکتشافی (کیفی–کمی) بود و در دو مرحله اجرا گردید؛ در مرحله نخست، تحلیل محتوای متون علمی، پایان‌نامه‌ها و پژوهش‌های مرتبط انجام شد و در مرحله دوم، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۸ عضو هیئت علمی دانشگاه‌ها تا رسیدن به اشباع نظری صورت گرفت. داده‌های کیفی با استفاده از تحلیل مضمون و نرم‌افزار MAXQDA و داده‌های کمی با بهره‌گیری از شاخص‌های آماری توصیفی بررسی شدند. یافته‌ها نشان داد الگوی شاداب‌سازی شامل ۱۲ مقوله اصلی و ۳۶ مفهوم فرعی است که در پنج ساحت کلیدی طبقه‌بندی می‌شوند: بعد فردی_روان‌شناختی (انگیزش، امید، احساس ارزشمندی و نشاط در یادگیری و تدریس)، بعد اجتماعی–فرهنگی (روابط انسانی، مشارکت علمی، اخلاق دانشگاهی و هویت جمعی اسلامی)، بعد سازمانی_مدیریتی (رهبری مشارکتی، محیط کاری حمایتگر و ساختارهای انگیزشی)، بعد محیطی_فناورانه (فضای فیزیکی و فناوری‌های یادگیری تسهیل‌گر) و بعد مبنایی_فلسفی تعلیم و تربیت اسلامی (معناگرایی، اخلاق و غایت‌مندی الهی در تعلیم و تربیت). نتایج پژوهش نشان داد بهره‌گیری از اصول و مبانی تعلیم و تربیت اسلامی می‌تواند زمینه‌ساز بازطراحی نظام آموزش عالی در جهت افزایش انگیزه، امید، اخلاق حرفه‌ای، نشاط علمی و پویایی دانشگاه‌ها باشد و به ارتقای اثربخشی، کیفیت و پایداری این نظام یاری رساند.