همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

صفحه اصلی / اولین همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

نوسازی فرهنگی و دگردیسی ارزش‌های خانواده روستایی در مازندران :چالش ها و پیامدها

نویسندگان :

محمدجواد مسلمی¹ علی رحمانی فیروز جاه² علی اصغر عباسی اسفجیر³ ماجده قلی پور⁴

1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد بابل 2- دانشگاه آزاد اسلامی بابل 3- دانشگاه آزاد اسلامی بابل 4- دانشگاه آزاد بابل

کلمات کلیدی :

مدرنیته، ارزش‌های خانواده، خانواده روستایی، ایران، دگردیسی ارزشی.

چکیده :

فرایند مدرنیزاسیون در ایران(مازندران)، به‌ویژه در چند دهه اخیر، تأثیرات عمیق و متناقضی بر ساختار و ارزش‌های خانواده‌های روستایی داشته است. این مقاله با به‌کارگیری رهیافتی جامعه‌شناختی و با استفاده از روش اسنادی-تحلیلی، به بررسی پیامدهای ورود عناصر مدرنیته (نظیر گسترش آموزش، رسانه‌های جمعی، فناوری‌های ارتباطی، مهاجرت، تغییر الگوهای اشتغال و نفوذ ارزش‌های شهری) بر نهاد خانواده در مناطق روستایی ایران می‌پردازد. یافته‌ها حاکی از دگردیسی قابل‌توجه در ارزش‌های بنیادین خانواده روستایی، از جمله تضعیف ساختار گسترده، کاهش اقتدار پدرسالارانه، تغییر نقش‌های جنسیتی، تحول در معیارهای همسرگزینی، کاهش اهمیت ارزش‌های جمع‌گرایانه و افزایش فردگرایی، و تغییر در نگرش‌ها نسبت به ازدواج و فرزندآوری است. این دگردیسی‌ها، در حالی که فرصت‌هایی مانند افزایش دسترسی به آموزش و آگاهی‌های جدید برای زنان و جوانان را فراهم کرده، چالش‌های جدی‌ای نظیر شکاف نسلی، تعارض ارزشی، کاهش انسجام اجتماعی و بحران هویت را نیز به‌همراه داشته است. مقاله نتیجه می‌گیرد که خانواده روستایی ایرانی(مازندرانی) در حال گذار از الگوهای سنتی به سوی اشکال متنوع‌تر و متأثر از مدرنیته است و این گذار نیازمند سیاست‌گذاری‌های فرهنگی-اجتماعی هوشمندانه برای مدیریت تعارضات و تقویت جنبه‌های مثبت آن است.