همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

صفحه اصلی / اولین همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

بازتعریف ارزش‌های خانوادگی در میان جوانان مازندرانی (18-30 سال) در تقابل با گفتمان‌های نوین: تحلیل جامعه‌شناختی اسطوره‌های «منِ خودم»، «خانه به مثابه خوابگاه» و «پاییز»

نویسندگان :

محمدجواد مسلمی¹ علی رحمانی فیروزجاه² علی اصغر عباسی اسفجیر³ ماجده قلی پور⁴

1- دانشگاه آزاد اسلامی بابل 2- دانشگاه آزاد اسلامی بابل 3- دانشگاه آزاد اسلامی بابل 4- دانشگاه آزاد اسلامی بابل

کلمات کلیدی :

ارزش‌های خانوادگی، جوانان مازندرانی، گفتمان‌های نوین، فردگرایی، کارکردگرایی، نظریه انتقادی، اسطوره‌شناسی اجتماعی.

چکیده :

**هدف:** این پژوهش با هدف تحلیل جامعه‌شناختی بازتعریف ارزش‌های خانوادگی در میان جوانان 18 تا 30 ساله استان مازندران در مواجهه با گفتمان‌های نوین جهانی انجام شده است. پژوهش بر سه اسطوره نمادین متمرکز است: «منِ خودم» (بازتاب فردگرایی)، «خانه به مثابه خوابگاه» (دگرگونی کارکردی خانه) و «پاییز» (تمثیلی از گذار و نوستالژی).چارچوب نظری: پژوهش حاضر از چارچوب نظری تلفیقی بهره می‌برد. از نظریه کارکردگرایی ساختاری (تالکوت پارسونز) برای تحلیل تغییر کارکردهای نهاد خانواده و از نظریه‌های انتقادی (به ویژه نظریه کنش ارتباطی یورگن هابرماس و مفاهیم آنتونی گیدنز در مورد مدرنیته و هویت) برای واکاوی تقابل گفتمان‌ها و قدرت استفاده می‌کند.**روش:** این تحقیق به روش پیمایشی (کمی) و با تکنیک پرسشنامه انجام شده است. جامعه آماری شامل جوانان 18 تا 30 ساله شهرهای ساری، بابلسر و آمل بوده که با استفاده از فرمول کوکران و روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای، نمونه‌ای به حجم 400 نفر انتخاب شدند. پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته متشکل از مقیاس‌های سنجش فردگرایی، کیفیت ارتباط خانوادگی، دگرگونی کارکرد خانه و احساس تعلق نسلی مورد استفاده قرار گرفت. داده‌ها با نرم‌افزار SPSS و با استفاده از آماره‌های توصیفی، همبستگی و رگرسیون تجزیه و تحلیل شد.**یافته‌ها:** یافته‌ها حاکی از آن است که میانگین نمره فردگرایی (اسطوره «منِ خودم») در میان جوانان مورد مطالعه در سطح نسبتاً بالایی قرار دارد. همبستگی معکوس و معناداری بین میزان فردگرایی و کیفیت ارتباطات عمیق خانوادگی مشاهده شد. همچنین، کارکرد خانه به‌طور معناداری از فضای «کانون ارتباطی و عاطفی» به سمت «خوابگاه و پایگاه سکونتی» (اسطوره خانه به مثابه خوابگاه) تغییر یافته است. اسطوره «پاییز» نیز به عنوان احساس عمومی گذار از ارزش‌های سنتی و نوعی نوستالژی برای پیوندهای ازدست‌رفته تایید شد.**نتایج:** نتایج نشان می‌دهد که ارزش‌های خانوادگی جوانان در مازندران در حال گذار از شکل سنتی و جمع‌گرایانه به سوی الگویی ترکیبی و متکثر است. این گذار، نه یک جایگزینی ساده، بلکه یک تقابل و گفت‌وگوی پیچیده بین گفتمان سنتی (با تاکید بر تقدم خانواده) و گفتمان نوین (با تاکید بر تقدم فرد) است. خانواده مازندرانی در حال بازتعریف کارکردهای خود در چارچوبی جدید است.