همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

صفحه اصلی / اولین همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

معنای «رفتار مطلوب» از نگاه والدین و معلمان: مطالعه‌ای کیفی بر پایه اصول رفتارگرایی تربیتی

نویسندگان :

رضا خنار¹ آتنا فدائی باشی²

1- دانشگاه آزاد بهشهر 2- دانشگاه آزاد بندر گز

کلمات کلیدی :

رفتار مطلوب،والدین،معلمان،رفتارگرایی تربیتی

چکیده :

پژوهش حاضر با هدف کشف و توصیف معنای «رفتار مطلوب» از نگاه والدین و معلمان شهر قائم‌شهر و با رویکرد رفتارگرایی تربیتی به شیوه‌ی کیفی و با راهبرد نظریه‌ی زمینه‌ای انجام شد. نمونه‌گیری هدفمند و سپس نظری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت و در مجموع با 28 نفر (14 والد و 14 معلم) مصاحبه‌ی عمیق نیمه‌ساختاریافته صورت گرفت. تحلیل داده‌ها به‌صورت همزمان با جمع‌آوری و در سه مرحله‌ی کدگذاری باز، محوری و انتخابی انجام شد. مقوله‌ی محوری پژوهش «تعارض معنایی پنهان در تعریف رفتار مطلوب: شکاف بین خانه‌ی اخلاق‌محور و مدرسه‌ی انضباط‌محور» استخراج شد. والدین رفتار مطلوب را عمدتاً در ابعاد «احترام به بزرگ‌تر»، «انجام فرایض دینی»، «کمک به خانواده» و «کنترل هیجان» و معلمان آن را در ابعاد «رعایت نظم کلاسی»، «انجام تکالیف»، «مشارکت فعال» و «پیروی از قوانین مدرسه» معنا می‌کردند. این تفاوت معنایی به سردرگمی کودکان، خنثی‌سازی تقویت‌کننده‌ها و کاهش اثربخشی تربیت مشترک منجر می‌شد. تا زمانی که والدین و معلمان بر سر یک تعریف مشترک و هماهنگ از رفتار مطلوب به توافق نرسند، مداخلات رفتارگرایانه‌ی جداگانه در خانه و مدرسه اثربخشی محدودی خواهد داشت. نتایج پژوهش ضرورت طراحی برنامه‌های آموزش مشترک والدین - معلمان و تدوین جدول تقویت یکپارچه‌ی خانه، مدرسه را نشان می‌دهد.