همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

صفحه اصلی / اولین همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

بررسی برنامه درسی در دوره اول آموزش متوسطه و تاثیر آن بر رشد شناختی دانش‌آموز

نویسندگان :

رفعت عطاری¹ سعید صفایی²

1- هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد میانه، استادیار گروه علوم تربیتی. 2- دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی درسی دانشگاه آزاد اسلامی میانه

کلمات کلیدی :

برنامه‌درسی،آموزش،متوسطه،رشد شناختی،دانش‌آموز

چکیده :

این پژوهش با هدف بررسی تأثیر برنامه درسی دوره اول متوسطه بر رشد شناختی دانش‌آموزان انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه دانش‌آموزان پایه‌های هفتم، هشتم و نهم ناحیه 1 واقع در شهر میانه و در سال تحصیلی جاری بود. از این جامعه، با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی ساده، نمونه‌ای به حجم 50 نفر از بین فهرست 100 نفره دانش‌آموزان واجد شرایط انتخاب گردید. روش پژوهش، توصیفی از نوع پیمایشی و با طرح همبستگی بود. ابزار اصلی گردآوری داده‌ها، پرسشنامه‌ای محقق‌ساخته در دو بخش بود: بخش اول به تحلیل محتوای برنامه درسی بر اساس شاخص‌های رشد شناختی (حافظه، استدلال، حل مسئله) پرداخت و بخش دوم شامل یک آزمون استاندارد شده سنجش رشد شناختی بود. روایی محتوایی پرسشنامه توسط متخصصان تأیید و پایایی آن با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ برآورد شد. داده‌های جمع‌آوری شده با استفاده از نرم‌افزار SPSS و از طریق آمار توصیفی (میانگین و انحراف معیار) و آمار استنباطی (ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته‌های پژوهش نشان داد که بین محتوای برنامه درسی دوره اول متوسطه و رشد شناختی دانش‌آموزان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. به عبارت دیگر، برنامه درسی فعلی تا حدی در تقویت توانایی‌های شناختی آنان مؤثر است. همچنین، نتایج تحلیل رگرسیون مشخص کرد که از میان مؤلفه‌های مختلف برنامه درسی، مؤلفه‌های "حل مسئله" و "استدلال" بیشترین سهم را در پیش‌بینی و تبیین رشد شناختی دانش‌آموزان دارا هستند. این نتیجه حاکی از آن است که تمرکز برنامه درسی بر این مهارت‌های شناختی سطح بالا، تأثیر به‌سزایی در رشد کلی شناخت دارد. در پایان، یافته‌ها بر ضرورت بازنگری و طراحی هدفمند محتوای درسی با تأکید جدی‌تر بر تقویت و پرورش مهارت‌های تفکر سطح بالا مانند حل مسئله پیچیده و استدلال منطقی تأکید می‌کنند.