همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

صفحه اصلی / اولین همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

روش‌شناسی تحلیل محتوا؛ به‌عنوان یک روش کیفی

نویسندگان :

مطهره اسدپور¹ سیف اله فضل الهی قمشی²

1- دانشگاه آزاد اسلامی قم 2- دانشگاه طلوع مهر قم

کلمات کلیدی :

تحلیل محتوا،روش شناسی،انواع تحلیل،متن،پیام

چکیده :

تحلیل محتوا یکی از روش‌های پژوهشی نظام‌مند در علوم اجتماعی و انسانی است که برای بررسی پیام‌ها، متون و اسناد به کار می‌رود. این روش به دو صورت کمی و کیفی قابل اجراست و پژوهشگر را قادر می‌سازد تا داده‌های آشکار و پنهان را تحلیل کند. در شرایطی که دسترسی به داده‌های دست‌اول دشوار باشد یا پژوهشگر به دنبال کشف معانی ضمنی باشد، تحلیل محتوا ابزاری کارآمد محسوب می‌شود. مراحل این روش شامل طراحی پژوهش، نمونه‌گیری، شناسایی واحدهای معنا، کدگذاری، گروه‌بندی، تحلیل و تفسیر داده‌هاست. اعتبار، پایایی، قابلیت اعتماد و انتقال‌پذیری از معیارهای سنجش کیفیت در این روش هستند. باوجود محدودیت‌هایی مانند زمان‌بر بودن و دشواری در سنجش تأثیر محتوا بر مخاطب، تحلیل محتوا همچنان یکی از روش‌های مؤثر در مطالعات کیفی و رسانه‌ای به شمار می‌آید.