همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

صفحه اصلی / اولین همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

نسل آلفا در میانه میدان: باز تعریف سواد رسانه ای در برنامه درسی عصر دیجیتال

نویسندگان :

سید عباس رضوی¹ زهرا بهمنی نیا²

1- دانشگاه شهید چم 2- دانشگاه شهید چ

کلمات کلیدی :

نسل آلفا،برنامه درسی،شهروند دیجیتالی

چکیده :

این مقاله به بررسی انتقادی و جامع ضرورت بازنگری در مفهوم و محتوای سواد رسانه‌ای در عصر دیجیتال می‌پردازد و آن را به طور خاص برای پاسخگویی به نیازهای نسل آلفا، یعنی نسلی که از بدو تولد در محیطی کاملاً اشباع از فناوری و رسانه‌های دیجیتال رشد کرده است، بازتعریف می‌کند. ضرورت این بازنگری از آنجا ناشی می‌شود که سواد رسانه‌ای سنتی، که عمدتاً بر تحلیل منفعل محتوای تولیدی متمرکز است، برای مواجهه با چالش‌های پیچیده و پویای زیست‌بوم دیجیتال کنونی، ناکارآمد است. نسل آلفا نه تنها با اطلاعات، بلکه با الگوریتم‌ها، هوش مصنوعی، محتوای تولیدشده توسط همسالان و فضاهای تعاملی روبرو است که درک و تحلیل آن‌ها نیازمند مجموعه‌ای از مهارت‌های کاملاً جدید است. هدف این پژوهش، ارائه یک چارچوب نظری و عملی برای ادغام سواد رسانه‌ای در برنامه‌های درسی عصر دیجیتال است. این چارچوب بر توانمندسازی نسل آلفا برای تبدیل شدن از مصرف‌کنندگان منفعل به تولیدکنندگان و کنشگران مسئول تأکید دارد. مقاله حاضر با رویکردی توصیفی-تحلیلی و بر پایه مرور گسترده ادبیات، ابتدا ویژگی‌های منحصربه‌فرد این نسل و چالش‌های ناشی از تعامل آن‌ها با پلتفرم‌های دیجیتال را تشریح می‌کند. سپس، به بررسی شکاف‌های حیاتی در آموزش‌های فعلی پرداخته و نشان می‌دهد که چگونه برنامه‌های درسی موجود از درک ماهیت فعال و تولیدمحور رسانه‌های مدرن غافل مانده‌اند. در نهایت، راهکارهای نوآورانه‌ای برای ادغام مهارت‌هایی همچون تفکر انتقادی الگوریتمی، تشخیص عمیق اخبار جعلی، تولید محتوای اخلاقی و امنیت آنلاین در آموزش ارائه می‌شود. یافته‌ها حاکی از آن است که تنها با یک بازنگری بنیادین و پیوسته می‌توان نسلی را پرورش داد که نه تنها در دنیای دیجیتال زنده می‌ماند، بلکه آن را به شکلی مسئولانه و سازنده شکل می‌دهد.