همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

صفحه اصلی / اولین همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

تبیین نقش هوش مصنوعی در تحول نظام آموزشی: چالش ها، فرصت ها و راهکارهای توسعه یادگیری هوشمند

نویسندگان :

عاطفه میر¹ مهدی محمودی²

1- پیام نور تهران جنوب 2- پیام نور تهران جنوب

کلمات کلیدی :

هوش مصنوعی،یادگیری هوشمند،تحول دیجیتال،نظام آموزشی

چکیده :

تحولات فناورانه در دهه‌های اخیر، به‌ویژه پیشرفت‌های هوش مصنوعی (Artificial Intelligence)، نظام‌های آموزشی را با تغییرات بنیادینی مواجه کرده است. در این میان، بررسی نقش هوش مصنوعی در تحول شیوه‌های یاددهی–یادگیری و مدیریت آموزشی، به یکی از موضوعات اصلی پژوهش‌های حوزه تعلیم و تربیت تبدیل شده است. هدف پژوهش حاضر، تبیین نقش هوش مصنوعی(AI) در تحول نظام آموزشی با تمرکز بر چالش‌ها، فرصت‌ها و راهکارهای توسعه یادگیری هوشمند است. این پژوهش از نوع مطالعات مروری (Review Article) بوده و برای گردآوری داده ها ابتدا با استفاده از مراجع اصلی از جمله دایره المعارف, دستنامه, اصطلاح نامه و راهنمایی اساتید این رشته, کلیدواژه‌هایی چون Artificial Intelligence, Smart Learning, Educational system انتخاب و در پایگاه داده sivilica , SID بین سال‌های 1400 تا 1404 مورد جستجو قرار گرفت.یافته های پژوهش نشان داد ،بیش از نود درصد از مقالات منتشر شده در دهه ی اخیر تولید شده اند. مرور نظام‌مند مطالعات نشان می‌دهد که هوش مصنوعی قابلیت‌هایی نظیر شخصی‌سازی فرآیند یادگیری، بهبود کیفیت بازخورد، تصمیم‌سازی داده‌محور برای مدیران آموزشی، و کاهش خطاهای انسانی را ایجاد می‌کند. با این حال، چالش‌هایی همچون نگرانی‌های اخلاقی و حفظ حریم خصوصی و کمبود شایستگی ها ی دیجیتال معلمان اجرای گسترده آن را با محدودیت‌هایی روبه‌رو کرده است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که بهره‌گیری هدفمند از هوش مصنوعی می‌تواند موجب تحول کیفی در نظام آموزشی و حرکت به سوی یادگیری هوشمند شود؛ مشروط بر آنکه سیاست‌گذاری مناسب، آموزش نیروی انسانی و تضمین عدالت فناورانه مورد توجه قرار گیرد. در نهایت، توسعه سواد دیجیتال معلمان، تدوین چارچوب‌های اخلاقی و بومی‌سازی فناوری‌های آموزشی از مهم‌ترین راهکارهای پیشنهادی برای پیاده‌سازی مؤثر یادگیری هوشمند هستند. کلمات کلیدی: هوش مصنوعی، یادگیری هوشمند، تحول دیجیتال، نظام آموزشی.