همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

صفحه اصلی / اولین همایش ملی مطالعات علوم تربیتی و رهبری آموزش در قرن 21

رهبری تاب‌آور: طراحی مدارس ضدشکننده در مواجهه با بحران‌های پیچیده قرن بیست و یکم

نویسندگان :

قدسیه جانی نسب صلحدار¹

1- دانشگاه آزاد اسلامی واحد بابل

کلمات کلیدی :

رهبری تاب‌آور،مدرسه ضدشکننده،بحران‌های پیچیده،مدیریت آموزشی،قرن بیست و یکم

چکیده :

جهان در قرن بیست و یکم با بحران‌های پیچیده و غیرمنتظره‌ای همچون همه‌گیری‌ها، تغییرات اقلیمی و بی‌ثباتی‌های اجتماعی روبرو است. این بحران‌ها، سیستم‌های آموزشی را در معرض آزمونی سخت قرار داده و لزوم بازتعریف نقش رهبران آموزشی را آشکار ساخته است. هدف این مقاله مفهومی، تبیین الگوی «رهبری تاب‌آور» به عنوان رویکردی پیشگیرانه و تحول‌آفرین برای طراحی «مدارس ضدشکننده» است. ضدشکنندگی مفهومی فراتر از تاب‌آوری صرف است و به سیستم‌هایی اشاره دارد که نه تنها در برابر شوک‌ها مقاومت می‌کنند، بلکه از آنها یاد گرفته و قوی‌تر می‌شوند. این مقاله با روش تحقیق مروری-تحلیلی و با بررسی ادبیات گسترده، به شناسایی و تحلیل چهار مؤلفه کلیدی رهبری تاب‌آور می‌پردازد: ۱) توسعه انعطاف‌پذیری شناختی و عاطفی در کارکنان، ۲) خلق فرهنگ سازمانی یادگیرنده و مشترک، ۳) استقرار سیستم‌های ارتباطی شفاف و چابک و ۴) طراحی زیرساخت‌های آموزشی منعطف. در پایان، یک چارچوب عملیاتی برای اجرای این الگو ارائه می‌شود. نتایج نشان می‌دهد که رهبری تاب‌آور می‌تواند مدارس را از حالت نهادهای منفعل و واکنشی به اکوسیستم‌های پویا و پیش‌کننده تبدیل کند که بحران را نه به عنوان یک تهدید، بلکه به عنوان فرصتی برای یادگیری و نوآوری سازمانی می‌بینند.